काठमाडौं । नेपालबाट रोजगारीका लागि प्रत्येक वर्ष लाखौं मानिसहरू विदेश जान्छन् । विद्यार्थी पनि विदेशमा पढ्न जान्छन् । अहिले हेर्दा नेपालमा बेरोजगारी व्याप्त छ र देशमा कोही पनि अडिन चाहँदैनन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आइएलओ) ले विश्वका सबैभन्दा बढी बेरोजगारी रहेका शीर्ष १० देशबारे एउटा रिपोर्ट प्रकाशित गर्दै ती देशमा कति प्रतिशत जनसंख्या काम गरिरहेको छ भन्ने कुराको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ । बेरोजगारी धेरै भएका शीर्ष १० देशमा नेपाल पनि नवौं स्थानमा रहेको छ ।
१. जिबूती
अफ्रिकी देश जिबूतीमा २३.७ प्रतिशत मात्रै काम गरिरहेका छन् । सरल भाषामा भन्ने हो भने यहाँको ठूलो जनसङ्ख्यासँग रोजगारी छैन । देशमा रोजगारीको संख्या कम हुनुको मुख्य कारण अर्थतन्त्र खस्किनु हो ।
२. यमन
मध्यपूर्वको यो युद्धग्रस्त देशमा २७ प्रतिशत मानिससँग मात्रै रोजगारी छ । यमनमा लामो समयदेखि चलिरहेको युद्ध र राजनीतिक अस्थिरताले रोजगारीका लागि अवस्था बिग्रिएको छ । जनताले ठूलो बेरोजगारीको सामना गरिरहेका छन् ।
३. सोमालिया
अफ्रिकामा रहेको सोमालिया पनि रोजगारीका हिसाबले निकै पछाडि छ । यहाँ २७.६ प्रतिशत मानिसहरूसँग मात्र रोजगारी छ । सोमालियामा धेरै वर्षदेखि द्वन्द्व चलिरहेको छ । साथै यहाँको आर्थिक संरचना पनि राम्रो नभएकाले रोजगारी पाउन मुस्किल छ ।
४. अफगानिस्तान
अफगानिस्तानको जनसंख्याको ३१.३५ प्रतिशत मात्र रोजगारी छ । दशकौंको द्वन्द्वका कारण यहाँको आर्थिक अवस्था निकै नाजुक बनेको छ। अफगानिस्तानमा पनि युवा श्रमशक्ति छ, तर अहिले बेरोजगारीको सामना गरिरहेको छ।
५. जोर्डन
मध्यपूर्वको देश जोर्डनमा अवस्था अलि राम्रो छ, तर अझै पनि यहाँ बेरोजगारी दर धेरै उच्च छ। जोर्डनमा ३१.९५ प्रतिशत मात्रै काम गरिरहेका छन् । यसको मुख्य कारण युवाहरूमा बढ्दो बेरोजगारी र नयाँ रोजगारीको अभाव हो ।
६. सिरिया
लामो समयदेखि गृहयुद्धको चपेटामा परेको सिरियामा रोजगारीको अवस्था पनि नाजुक छ । यहाँ जनसंख्याको ३३.४५ प्रतिशत मात्र रोजगारी छ । गृहयुद्धका कारण देशको अर्थतन्त्र नराम्ररी प्रभावित भएको छ ।
७. प्यालेस्टाइन
प्यालेस्टाइनमा बेरोजगारी पनि ठूलो समस्या हो । यहाँ ३४ प्रतिशत मात्रै काम गर्छन् । आवतजावतमा प्रतिबन्ध र राजनीतिक उथलपुथलका कारण रोजगारीको बजार खराब भएको छ ।
८. इराक
मध्यपूर्वको अर्को देश इराकमा पनि मानिसले बेरोजगारीको समस्या झेलिरहेका छन् । यहाँ जनसंख्याको ३५ प्रतिशत मात्र काम छ । इराकको अर्थतन्त्र निकै कमजोर छ र हालैका वर्षहरूमा युद्धका कारण युवा पुरुष र महिलाहरूलाई रोजगारी पाउन गाह्रो भएको छ।
९.नेपाल
भारतको छिमेकी मुलुक नेपाल पनि बेरोजगारीको समस्यासँग जुधिरहेको छ । यहाँ ३६ प्रतिशत मानिसको मात्रै रोजगारी छ, जसले देशको आर्थिक अवस्था कस्तो छ भन्ने देखाउँछ । नेपालीहरु रोजगारीका लागि भारतलगायत खाडीका देशहरुमा जाने गरेका छन्।
१० मौरिटानिया
अफ्रिकी देश मौरिटानियाले पनि चरम बेरोजगारीको सामना गरिरहेको छ । यहाँ केवल ३६.८ प्रतिशत मानिसहरूसँग काम छ । मौरिटानियामा आर्थिक बृद्धि कम भएको छ, जनसंख्याको एक महत्वपूर्ण भाग अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्दैछ ।
यी हुन् विश्वमै उच्च रोजगार दर भएका ५ देश
कतार
८८.८ प्रतिशत रोजगारी दरका साथ कतार यो सूचीमा पहिलो स्थानमा छ। रोजगारीको सुरक्षा चाहनेहरुका लागि यो देश राम्रो छ। प्राकृतिक ग्यास, तेल, निर्माण र वित्तजस्ता क्षेत्रमा कतारी सरकारले गरेको ठूलो लगानीले ठूलो मात्रामा रोजगारी सिर्जना गरेको छ। इन्जिनियरिङ, स्वास्थ्य सेवा र शिक्षाजस्ता क्षेत्रमा विदेशी नागरिकका लागि रोजगारीका प्रशस्त अवसर छन्।
मेडागास्कर
डागास्कर ८३.६ प्रतिशतको रोजगार–जनसंख्या अनुपातका साथ विश्वभर दोस्रो स्थानमा छ। मेडागास्करमा रोजगारीको ठूलो हिस्सा असंगठित अर्थतन्त्रमा अवस्थित छ। यहाँ मानिसले कृषि क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी रोजगारी पाउँछन्। तर, अब स्थिति परिवर्तन हुँदैछ र मेडागास्करमा रोजगारीको अवस्था पनि परिवर्तन हुँदैछ। पर्यटन, साना उत्पादन, खानीजस्ता क्षेत्रमा मानिस काम गर्न थालेका छन्।
सोलोमन आइल्यान्ड
सोलोमन आइल्यान्ड ८३.१ प्रतिशतको रोजगार दरका साथ तेस्रो स्थानमा छन्। यहाँ मानिसहरु मुख्यतया माछा मार्ने, कृषि, साना व्यवसायजस्ता परम्परागत क्षेत्रमा कार्यरत छन्। मुलुकमा धेरै उद्योगधन्दा नहुँदा मानिसहरु खेतीपाती र साना व्यवसाय गरेर जीविकोपार्जन गर्न बाध्य छन्। तर, अहिले विस्तारै पूर्वाधार निर्माणमा काम भइरहेकाले मानिसले रोजगारीका नयाँ अवसर पाएका छन्।
यूएई
संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ८०.२ प्रतिशतको रोजगार दरसहित चौथो स्थानमा छ। यो देशको अर्थतन्त्र धेरै विविधिकरण भएको छ। परम्परागत रुपमा तेलमा निर्भर रहेको यो देशले अब आफ्नो अर्थतन्त्रलाई पर्यटन, वित्त र घरजग्गामा विस्तार गरेको छ। जसका कारण जनताले धेरै रोजगारी पाएका छन्। हेल्थकेयर, इन्जिनियरिङ र हस्पिटालिटीजस्ता क्षेत्रहरुमा रोजगारीको उच्चतम अवसर छ।
तान्जानिया
यस अफ्रिकी देशमा रोजगारी दर ७९.३ प्रतिशत रहेको छ। यो तान्जानिया विश्वमा उच्च रोजगारी दरको पाँचौँ देश छ। यो देशको ठूलो जनशक्ति कृषि क्षेत्रमा कार्यरत छ तर क्रमशः खानी र सेवा क्षेत्र पनि विस्तार हुँदै गएको छ। सरकारी नीतिका कारण साना–ठूला उद्योगधन्दा बढ्दै गएकाले सहर र सहरमा रोजगारी सिर्जना भएको छ।
