काठमाडौँ, ९ असोज । प्रधानमन्त्री बालेन शाहले संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभामा नेपालले भोगिरहेको जलवायु संकटदेखि विश्वव्यापी असमानता र युद्धसम्मका विषय उठाएका छन्। उनले जलवायु न्यायलाई आर्थिक सहयोगमा मात्र सीमित नगरी कसले संकटको मूल्य चुकाउने र कसको आवाज सुनिने भन्ने विषयसँग जोड्नुपर्ने बताएका छन्।
महासभालाई शुक्रबार बिहान सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले नेपाल अति कम विकसित देश भए पनि वातावरण संरक्षणमा आफ्नो दायित्वभन्दा बढी योगदान गरिरहेको दाबी गरे। नेपालका आधाजसो भूभाग वनजङ्गलले ढाकिएको, जलविद्युत् उत्पादन तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको र विद्युतीय सवारीसाधनको प्रवर्द्धन भइरहेको उनले बताए। बढ्दो जलवायु विपद्सँग जुध्न स्थानीय तहमा जलवायु अनुकूलनका कार्यक्रमलाई थप बलियो बनाउने प्रतिबद्धतासमेत उनले व्यक्त गरे।
प्रधानमन्त्री शाहले जलवायु न्याय केवल पैसाको विषय नभएको बताए। उनका अनुसार जलवायु न्यायको एउटा महत्वपूर्ण पक्ष वितरणात्मक न्याय हो, अर्थात् जलवायु संकटको लागत कसले बेहोर्ने भन्ने प्रश्न हो। त्यस्तै प्रक्रियागत न्यायले कसको आवाज सुनिन्छ भन्ने विषयलाई समेट्ने उनले बताए।
हिमाली समुदाय, साना टापु राष्ट्र, भूपरिवेष्टित तथा अति कम विकसित देश र भविष्यका पुस्ताको आवाजलाई समान महत्व दिनुपर्ने उनको भनाइ थियो। नेपालले संयुक्त राष्ट्रसंघमा आयोजना हुने ‘सगरमाथादेखि समुद्रसम्म’ सम्बन्धी छलफलमार्फत जलवायु न्यायको संवादलाई अघि बढाउन सहयोग गर्ने उनले बताए।
प्रधानमन्त्री शाहले विश्वव्यापी आपूर्ति प्रणालीमा रहेको असमानतामाथि पनि प्रश्न उठाए। हतियार विश्वका जुनसुकै ठाउँमा छोटो समयमा पुर्याउन सक्ने व्यवस्था रहे पनि किसानले आवश्यक समयमा मल र इन्धनसमेत पाउन नसक्ने अवस्था रहेको उनले बताए।
उनले युद्धका लागि विश्वसँग प्रभावकारी रसद प्रणाली भए पनि खाद्यान्नका लागि त्यस्तो व्यवस्था कमजोर रहेको टिप्पणी गरे। आफूले तिर्न सक्ने देश र नागरिकले आवश्यक वस्तु किन्न पाउने अवस्था सुनिश्चित हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो।
जलवायु परिवर्तन र विश्वव्यापी आपूर्ति प्रणालीको कमजोरीको भार नेपालजस्ता कमजोर तथा विकासशील देशका नागरिकले बोक्नुपरेको उनले बताए। आफूले सिर्जना नगरेका संकटको असर भोगिरहेका देशका नागरिकका लागि विश्वव्यापी व्यवस्था न्यायपूर्ण हुनुपर्ने उनको धारणा थियो।
प्रधानमन्त्री शाहले आफ्नो सम्बोधनको अन्त्य भने नेपालको आध्यात्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडेर गरे। उनले भगवान् पशुपतिनाथले विश्वको कल्याण गरून् र विश्व बुद्धले देखाएको बाटोमा हिँड्न सकोस् भन्ने कामना गर्दै सम्बोधन टुंग्याए।
यसरी प्रधानमन्त्री शाहको महासभा सम्बोधनमा नेपालको जलवायु संवेदनशीलता, वातावरण संरक्षणमा नेपालको योगदान, जलवायु न्याय, विश्वव्यापी आर्थिक तथा आपूर्ति प्रणालीको असमानता, किसानका समस्या र विश्व शान्तिका विषय प्रमुख रूपमा उठेका छन्।
